علی غلامی، کارشناس و پژوهشگر دینی، در سومین شب ویژه برنامه «انتظار موعود از کوفه تا ایران» مصادف با 19 مردادماه 1405 متذکر شد: کوفیان در بزنگاه انتخاب میان امامِ حق و تعلقات قبیلهای، قبیله را برگزیدند و نتیجه آن، به حاشیهرفتن امام حسین(ع) و وقوع فاجعه عاشورا بود.
وی در آغاز سخنان خود با اشاره به دو آسیب پیشین مردم کوفه، یعنی نشناختن امام زمان و سادهلوحی در تشخیص دوست و دشمن، گفت: سومین مسئله، آن است که انسان در هنگامه انتخاب میان حق و حزب، گروه، صنف، جناح یا عشیره خود، به جای حق به سراغ وابستگیهای جمعی برود.
سه مسیر پیوند امت با امام
غلامی با بیان اینکه میان مردم و امام سه نوع ارتباط وجود دارد، اظهار کرد: «ولایت، اطاعت و مودت» سه مسیر اتصال مؤمنان به امام است. ولایت به معنای اولویت امام در امور انسان است؛ اطاعت، فرمانبرداری از خدا، پیامبر(ص) و اولیالامر را شامل میشود و مودت نیز محبتی است که در رفتار و عمل انسان ظهور پیدا میکند.
وی با اشاره به آیه «أطیعُوا اللَّهَ وَأطیعُوا الرَّسولَ وَأُولِی الأَمرِ مِنکُم» افزود: منبع دریافت معارف و احکام، تنها ظاهر قرآن نیست؛ پیامبر اکرم(ص) و اهلبیت(ع) نیز در گفتار، رفتار و تقریر خود حجت هستند. چنانکه جزئیاتی مانند تعداد رکعتهای نماز در قرآن نیامده، اما مسلمانان آن را از سنت پیامبر(ص) دریافت میکنند.
این پژوهشگر دینی در تبیین تفاوت محبت و مودت تصریح کرد: محبت ممکن است در قلب انسان پنهان بماند، اما مودت محبتی است که بروز خارجی دارد و با رفتار، حمایت و خیرخواهی نسبت به اهلبیت(ع) نشان داده میشود. پیامبر(ص) نیز مزد رسالت خویش را مودت نسبت به اهلبیت معرفی کردند و سود این مودت، پیش از هر چیز به خود انسان بازمیگردد.
جنگ دشمن با مودت آغاز میشود
غلامی با اشاره به تلاش دشمن برای قطع پیوند امت با امام بیان کرد: دشمن برای برهمزدن این ارتباط، ابتدا مودت را هدف قرار میدهد؛ زیرا وقتی محبت امام از دل انسان خارج شود، نادیده گرفتن ولایت و اطاعت او نیز آسانتر خواهد شد.
وی با اشاره به فضای پس از واقعه غدیر گفت: با وجود بیعت گسترده مردم با امیرالمؤمنین(ع)، جریان مقابل برای جلوگیری از حاکمیت ایشان، ابتدا مودت مردم نسبت به حضرت را هدف گرفت و با طرح عنوان «قتالالعرب» کوشید چهره امیرالمؤمنین(ع) را نزد مردم مخدوش کند.
غلامی افزود: امیرالمؤمنین(ع) در میدانهای دفاع از اسلام، از جمله احد، خندق و سریه ذاتالسلاسل، مقابل دشمن ایستادند؛ اما جریان تحریف تلاش کرد این افتخار را به نقطهضعف تبدیل کند و جای شهید و قاتل، ارزش و ضد ارزش را تغییر دهد.
تحریف ارزشها؛ سنت همیشگی طاغوت
وی با بیان اینکه جابهجایی ارزشها از روشهای همیشگی جریان طاغوت است، به مواجهه فرعون با حضرت موسی(ع) اشاره کرد و گفت: فرعون تلاش کرد بزرگشدن موسی در قصر خود را به عنوان امتیازی برای خویش معرفی کند، در حالی که این اتفاق نتیجه جنایت فرعون علیه فرزندان بنیاسرائیل بود.
این کارشناس دینی ادامه داد: همین منطق در تحریفهای معاصر نیز دیده میشود؛ گاهی ایثارگری و جانبازی کسانی که برای دفاع از کشور جان و سلامت خود را تقدیم کردهاند، به گونهای روایت میشود که ارزش فداکاری آنان زیر سؤال برود. این همان جابهجایی جایگاه قاتل و شهید و تغییر معیارهای ارزش است.
از حذف مودت تا انکار ولایت
غلامی با ترسیم روند تاریخیِ تضعیف جایگاه اهلبیت(ع) گفت: پس از هدف قرار گرفتن مودت امیرالمؤمنین(ع)، مسئله اطاعت نیز تضعیف شد؛ تا جایی که در صفین، سپاه گسترده امیرالمؤمنین(ع) در دوره امام مجتبی(ع) به جمعی اندک تبدیل شد و همان نیز گرفتار خیانت شد. در دوره امام حسین(ع) نیز کار به جایی رسید که مردم نه مودت، نه اطاعت و نه ولایت حضرت را پاس داشتند.
وی تأکید کرد: نبود این سه پیوند، صرفاً به بیتفاوتی نسبت به امام منتهی نمیشود؛ بلکه ممکن است جامعهای با تصور انجام وظیفه دینی، امام خود را به شهادت برساند. مردم کوفه نسبت به امام حسین(ع) بیتفاوت نبودند، اما وقتی مودت، اطاعت و ولایت از میان رفت، فاجعه کربلا رقم خورد.
وقتی قبیله جای حق مینشیند
غلامی در ادامه، قبیلهگرایی را نقطه مقابل حقگرایی دانست و تصریح کرد: حق در این میدان، خدا، پیامبر، امام و نایب امام است؛ اما در سوی دیگر، حزب، جناح، قبیله، گروه و منفعتهای وابسته قرار میگیرند. انسان نمیتواند میان حق و باطل، موضعی میانه و بیطرف داشته باشد.
وی با اشاره به وقایع کربلا گفت: هنگامی که رؤسای قبایل و ساختارهای اجتماعی کوفه تصمیم گرفتند در برابر امام حسین(ع) قرار بگیرند، افراد بسیاری بر اساس تبعیت از رئیس قبیله خود به سپاه دشمن پیوستند. در چنین فضایی، حق و امام به حاشیه رفت و تعلقات قبیلهای محور تصمیمگیری شد.
هشدار نسبت به جناحزدگی در جامعه امروز
سخنران ویژه برنامه عاشوراییان با اشاره به تلاشهای دشمن برای تضعیف مودت نسبت به امام و رهبری جامعه، گفت: دشمن در مقاطع مختلف کوشیده است با روایتهای تحریفشده و تکرار ادعاهای نادرست، پیوند عاطفی مردم با امام و نایب امام را هدف قرار دهد؛ زیرا با تضعیف مودت، زمینه تضعیف اطاعت و ولایت نیز فراهم میشود.
غلامی با هشدار نسبت به افتادن در دام جناحگرایی تأکید کرد: معیار حقگرایی آن است که انسان کار درست را، فارغ از اینکه از سوی فرد یا جریان مورد علاقهاش انجام شده یا نه، تأیید کند و کار نادرست را نیز بدون ملاحظه وابستگی سیاسی یا انتخاباتی نقد کند.
وی اظهار کرد: اگر فردی تنها به دلیل رأیدادن به یک مسئول، همه عملکرد او را درست بداند یا صرفاً به دلیل رأیندادن به فردی دیگر، کار درست او را انکار کند، از حقگرایی فاصله گرفته و وارد مسیر حزبگرایی شده است.
تمرین اطاعت برای عصر ظهور
این کارشناس در پایان، حقگرایی در عصر غیبت را مقدمهای برای همراهی با امام عصر(عج) دانست و گفت: جامعهای که امروز امر ولی خدا را محور وحدت و عمل خود قرار دهد، برای اطاعت از امام زمان(عج) در دوران ظهور آمادهتر خواهد بود. در روایات آمده است، زمان ظهور نیز افرادی با ظاهر حقبهجانب در برابر امام عصر(عج) میایستند. ازاینرو، باید از امروز تمرین کنیم که در بزنگاهها، حق را بر سلیقه، منفعت، حزب و جناح ترجیح دهیم تا گرفتار سرنوشت مردم کوفه نشویم.
گفتنی است این ویژه برنامه تا 22 مردادماه 1405 هرشب ساعت 21 در میدان بزرگمهر اصفهان به همت مجموعه فرهنگی عاشوراییان و بنیاد فرهنگی پالیزوانی برگزار می شود.
